Kanama nedir? Kanama Çeşitleri nelerdir? Kanama durumlarında ilk yardım nasıl yapılır? Şok nedir? Şoka girmiş birine nasıl pozisyon verilir? Basınç noktaları nerelerdedir? Turnike uygulaması hangi durumlarda yapılır?

KANAMA NEDİR?

Damar bütünlüğünün bozulması sonucu kanın damar dışına içe ve dışa doğru akmasıdır. Kanamanın şiddetine, hızına, kişinin fiziksel durumu ve yaşına ayrıca kanın aktığı bölgeye göre kanamanın ciddiyet durumu değişebilir.

Kanın vücutta aktığı yere göre üç çeşit kanama türü vardır :

* İçe kanama ; kanama vücut içinde olduğu in bakınca görülmez zamanla yan etkileri açığa çıkar.

* Dışa kanama ; kanama yara bölgesinden vücudun dışına doğru akar, gözle görülür.

* Doğal deliklerden olan kanama ; kulak, burun, anüs , üreme organı gibi deliklerden olan kanama şeklidir.

Kanama ; atardamar, toplardamar ve kılcal damar kanaması olabilir.

Bu kanama türlerinin özelliklerine bakalım.

* Atardamar kanaması : Kesik kesik akar ve açık renkli kanamalardır.

* Toplardamar kanaması : Koyu renklidir ve sızıntı şeklinde oluşur.

* Kılcal damar kanamaları : Kanamalar küçük kabarcık şeklindedir.

Peki kanama durumlarında ilk yardım nasıl yapılır?

– Yaralının durumu değerlendirilir.

– 112 aranır.

– Yara ve kanama değerlendirilir.

– Kanayan yerin üzerine temiz bir bezle bastırılır. Eğer kanama durmazsa ikinci bir bez sarılır ve daha şiddetli bastırılır.

– Yara bölgesinde kesici veya delici alet varsa çıkarılmaz.

– Kanayan bölgeye yakın olan damar üzerine basınç uygulanır ve yaralı bölge yukarı kaldırılıp sağlık ekibinin gelmesi beklenir.

– Hastaya şok pozisyonu verilir.

– Her birkaç dakikada bir yaşamsal bulguları kontrol edilir. Ateş, nabız, tansiyon gibi değerleri kontrol edilir.

– Yara bölgesi dışarıda kalacak şekilde hastanın üzeri örtülür.

– Hızla sağlık ekibiyle birlikte bir sağlık kuruluşuna sevki sağlanır.

Atardamar kanamalarında bahsettiğimiz üzere kan basınç nedeniyle fışkırır tarzda olur. Bu nedenle kısa sürede çok kan kaybedilir. Bu tür kanamalarda ne yapılabilir?

Bu tür kanamalarda hemen kanamaya en yakın atardamar üzerine basınç uygulanır ve kanamanın hafiflemesi sağlanır.

Bu basınç noktaları nerelerdir? Bir resimle inceleyelim.

Peki çok fazla yaralının olduğu bir ortamda tek bir ilkyardımcı varsa ne yapılmalıdır?

Bu durumda turnike uygulaması yapmak en uygun yöntemdir. Kanamayı durdurmak ve diğer hastalarlada ilgilenebilmek için turnike uygulaması yapılır. Veya başka ne gibi durumlarda turnike uygulanabilir?

– Yaralı güç koşullarda bir yere taşınacaksa,

– Uzuv kopması varsa,

– Baskı yerlerine basınç uygulamak yeterli olmuyorsa turnike uygulaması yapılır.

Turnike Uygulaması Nedir?

Turnike uygulaması kanamanın durduralamadığı durumlarda yapılabilecek en son uygulamadır. Ancak uzun süreli turnike uygulaması sonucu doku hasarın ve hatta uzuv kayıplarına neden olabilir. Bu yüzden pek fazla kullanılan bir yöntem değildir.

Turnike uygulaması kol ve uyluk gibi kemikli bölgelere uygulanır ön kol ve bacağa el ve ayağın dolaşımı bozacağı için uygulanmaz. Ancak uzuv kopması durumunda ön kol ve bacağada turnike uygulanabilir.

Turnike Uygulamasında Nelere Dikkat Etmeliyiz?

Bir elimiz kanama bölgesine yakın olan bası bölgesine baskı uygulamaya devam etmeli.

Diğer eline esnemeyen, geniş ve kuvvetli bir sargı alır. Şerit yarıya katlanır ve uzuv etrafına sarılır.

Bir ucu halkadan çekilir ve iki ucu bir araya getirilir

Kanamayı durduracak yeterlilikte olacak şekilde sıkı bir bağ atılır, sargının içinden sert bir cisim (kalem gibi) geçirilir ve uzva paralel konuma getirilir. Kanama durana kadar sert cisim döndürülür.

Sert cisim uzva dik konuma getirilerek sargı çözülmeyecek şekilde tespit edilir. Hasta/yaralının üzene turnikenin uygulandığı saat ve dakika yazılır.

Her 15-20dakikada bir turnike gevşetilir ve tekrar sıkılır.

Hasta/yaralının turnikesi görülecek şekilde üzeri örtülür.

Eğer uzuv kopması varsa bu durumlarda ne yapılmalıdır?

Uzuv kopmalar, atardamar yaralanmaları nedeniyle ölümlere yol açmaktadır.

– Hasta/yaralı sırt üstü yatırılır bacakları 30dereceye getirilip ayaklarının altı bir cisimle desteklenir.

– Kanamayı durdurmak için kanayan bölgeye veya yakın olan basınç noktalarına basınç uygulanır. Bu yöntemlerle kanama durdurulamıyor ise yukarıda anlattığımız turnike uygulaması yapılır.

– Turnike sıkılaştırılarak kanama kontrol edilir.

– Kopmuş uzuv parçası su geçirmeyen plastik bir torbaya konur.

– Kopan parçanın konduğu torba buz içeren ikinci bir torbanın içine konur.

– Kopmuş uzuv parçasının konduğu plastik torba ağzı kapatıldıktan sonra içerisine bir ölçek suya iki ölçek buz konulmuş ikinci bir torbaya ya da kovaya konulur. Bu şekilde Kopmuş uzuv parçasının direk buzla teması önlenmiş olur ve soğuk bir ortamda canlılığı sağlanmış olur.

– Torba hasta/yaralı ile aynı ortama konulur. Torbanın üzerine hasta adı soyadı ve saat yazılır. En geç 6 saat içerisinde bir sağlık kuruluşuna sevki sağlanır.

Kanamalarda üçgen bandaj uygulaması nasıl yapılır?

– Vücudun değişik bölgelerinde bandaj veya askı olarak kullanılır. Üçgen bezin tepesi tabana getirilip yerleştirilir, sonra bir yada iki kez bunun üzerine katlanıp istenilen genişlikte bir sargı bezi elde edilir.

İÇ KANAMA OLDUĞU DURUMLARDA İLK YARDIM NASIL YAPILIR?

İç Kanamalar, şiddetli travma, silahla yaralama, darbe, kırık nedenleriyle oluşan yaralanmalardır.

– Hastanın bilinci kontrol edilir ve ABC sine bakılır.

– Yaşamsal bulguları kontrol edilir.

– Üzeri örtülerek ayakları 30dereceye getirilir.

– Tıbbi yardım istenir. 112 aranır.

– Hastaya yiyecek ve içecek verilmez.

– Hasta hareket ettirilmez, özellikle kırık varsa.

– Sağlık kuruluşuna sevki sağlanır.

Özel Deliklerden Çıkan Kanamalar

Burun Kanaması

– Hasta/yaralı sakinleştirir ve endişeleri giderilir.

– Oturtulur başı hafif öne eğilir ve burun kanatları beş dakikalık süreyle sıkılır.

– Ardından bir sağlık kuruluşuna gönderilir.

Kulak Kanaması

– Hasta/yaralı sakinleştirilir.

-*Kanama hafife bir bez ile kulak yolu temizlenir. Kanama şiddetliyse kulağı yıkamadan temiz bezlerle kapatılır.

– Hasta/yaralının bilinci yerindeyse hareket ettirilmez ve sırt üstü yatırılır, bilinci yerinde değilse kanayan kulak üzerine yan yatırılır.

ŞOK NEDİR?

Kalp-damar sisteminin yaşamsal organlara uygun oranda kanlanma yapamaması nedeniyle ortaya çıkan ve tansiyon düşüklüğü ile seyreden ciddi bir dolaşım yetmezliği durumudur.

Şok Çeşitleri

– Kardiyojenik şok (Kalp kökenli)

– Hipovolemik şok(Sıvı eksikliği)

– Toksik şok(Zehirlenme)

– Anaflaktik şok(Alerji)

Şok Belirtileri Nelerdir?

* Kan basınında düşme

* Hızlı ve yüzeysel solunum

* Hızlı ve zayıf nabız

* Ciltte soğukluk, solukluk ve nemlilik

* Baş dönmesi

* Endişe, huzursuzluk

* Bilinçte azalma

* Şokta İlkyardım Uygulamaları Nelerdir?

* Kendimizin ve çevrenin güvenliği sağlanır.

* Hasta/yaralının endişeleri giderilir.

* Hasta/yaralının hava yolu açıklığı sağlanır.

* Etraftaki kalabalık uzaklaştırılır.

* Kanama varsa hemen durdurulur.

* Hasta/yaralının üzeri örtülür.

* Şok pozisyonu verilir.

* Hızlı bir şekilde sağlık kuruluşuna sevki sağlanır.

Şok Pozisyonu Nasıl Verilir ?

– Hasta/yaralı düz bir zemine sırt üstü yatırılır.

– Hasta/yaralının bacakları alttan desteklenerek 30derece yukarı kaldırılır.

– Üzeri örtülerek vücut ısısını koruması sağlanır.

– İki üç dakika aralarla hastanın yaşamsal bulguları kontrol edilir.

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here